Aanleiding
Duurzaamheid, of in marketing termen “Green/Groen/Grun/Verde” lijkt nu echt van hype en trend naar een blijvende ‘driver’, voet aan de grond te krijgen. Mede door de consensus over klimaatverandering en noodzakelijke aanpak wordt duurzaamheid alom als een nieuwe waarde omarmd. Naar verwachting worden in december in Kopenhagen mondiale afspraken gemaakt, die bij onvoldoende ambitie binnen enkele jaren al weer moet worden aangescherpt. Alarmfase ‘rood’ is afgekondigd in wetenschappelijke kring. Het verdwijnen van belangrijke weerstand van de regering Bush is veranderd in een boodschap van ‘Change’ van Obama.
Het vertalen van duurzaamheid in het efficiënt omgaan met ruimte en financiën, de toegenomen aandacht voor kwaliteit en het belang van toekomstige generaties zijn altijd belangrijke thema’s bij geweest bij bouwen en gebiedsontwikkeling. Steden zien bovendien belang bij ‘clustervorming’ (het bij elkaar brengen van duurzame bedrijvigheid in gebieden met woon- en werkfuncties) vanuit een belang van innovatie en creatie van werkgelegenheid op termijn.
In Nederland zijn op allerlei gebieden in allerlei vormen hiervan tekenen te herkennen:
- Venlo (Floriade en Klavertje vier)
- Almere (the Principles)
- Clean Tech Delta, Rotterdam
- Heerhugowaard (Stad van de Zon)
- Den Haag (Erasmusveld, Duindorp)
- Utrecht-Rijnenburg (energieneutrale gebiedsontwikkeling)
- Amsterdam (Overhoeks en CO2 arme locatie-ontwikkeling Buiksloterham)
- etc.
Overal zijn enthousiaste bestuurders, ambtenaren en bedrijven in samenwerking met projectontwikkelaars en woningcorporaties aan de slag om duurzame projecten in concrete gebieden te realiseren.
Het gaat er nu om hier meer richting aan te geven, om handvatten te geven, die duurzame gebiedsontwikkeling echt een duw in de goede richting geven. U weet hoe gebiedsontwikkeling werkt, maar nog niet hoe u die duurzaam kunt inrichten. Deze Masterclass probeert daar aan bij te dragen.
Opzet
De Masterclass richt zich op duurzame gebiedsontwikkeling en combineert enerzijds theorie en praktijk, anderzijds inhoud en proces. Uitdagende en inspirerende praktijkvoorbeelden laten zien waar de kansen én de beperkingen van duurzaamheid bij gebiedsontwikkeling liggen.
Kennisuitwisseling
De Masterclass Duurzame gebiedsontwikkeling is intensief en heeft een hoog interactief karakter. Van de deelnemers wordt een actieve inbreng verwacht, via discussie en uitwisseling van voorbeelden uit de eigen praktijk.
Resultaat
Wie de Masterclass Duurzame gebiedsontwikkeling met succes afrondt:
- heeft groter inzicht in de duurzame aspecten in het proces van gebiedsontwikkeling
- heeft kennis van rol van processen en actoren in het belangen- en krachtenveld
- weet waar de kansen en beperkingen van duurzame gebiedsontwikkeling liggen
- heeft een paar unieke en inspirerende dagen bijgewoond
- heeft zijn/haar netwerk op waardevolle wijze ontwikkeld
Documentatie
Naast een uitgebreide syllabus ontvangt u het boek Duurzame Stedenbouw, uitgegeven door Blauwdruk.
Doelgroep
De Masterclass Duurzame gebiedsontwikkeling is met name bestemd voor directieleden, bestuurders, hoofden, projectleiders en beleidsmedewerkers milieu en RO bij overheden, woningcorporaties, projectontwikkelaars of ontwikkelende bouwers en adviesbureaus.
Deelnemers dienen te voldoen aan de volgende eisen:
- u geeft leiding aan of bent betrokken bij de voorbereiding en uitvoering van ruimtelijke ontwikkelingsprojecten, waar duurzame aspecten in betrokken gaan/moeten worden
- u heeft minimaal 2 jaar relevante werkervaring en kennis van gebiedsontwikkeling
Om de interactieve werkwijze optimaal te laten verlopen is de Masterclass voor maximaal 20 deelnemers toegankelijk.
Topsprekers
De Masterclass Gebiedsontwikkeling neemt u mee in het brede speelveld van de duurzame gebiedsontwikkeling. Gerenommeerde sprekers van overheden, marktpartijen en kennisinstituten geven u een kijkje in hun keuken. Zij maken inzichtelijk voor welke opgaven zij staan, welke belangen daarbij spelen, hoe duurzaamheid integraal onderdeel wordt van het proces en hoe de betrokken partijen daarmee omgaan.
Programmaleider
Ernst Vuyk is programmaleider van de masterclass. Hij is werkzaam als Managing Consultant bij Ecofys. Hij studeerde bestuurskunde aan de Universiteit Twente, werkte als strategisch beleidsadviseur bij het ministerie van OC&W, als zelfstandig consultant in complexe projecten op het gebied van ICT en duurzaamheid. Ernst werkte vervolgens 10 jaar bij (Senter)Novem als procesmanager Optimale Energie Infrastructuur, adviseur Meerjarenafspraken energiebesparing in de industrie en diensten. Hij was kwartiermaker en secretaris van het Platform energietransitie Gebouwde Omgeving (PeGO), redacteur van het Handboek Ruimtelijke Ordening en Milieu en is hij momenteel voorzitter van de Nederlandse Organisatie voor Duurzame Energie (ODE). Hij geeft leiding aan een team van ca. 12 adviseurs energie- en klimaatbeleid.
Daarnaast zijn de volgende sprekers betrokken bij de masterclass:
-
ing. Michel B.A. Baars, bedrijfsdirecteur Search Ingenieursbureau B.V.
-
ing. Henk E. Bakker, afdelingsmanager Bouwfysica en bouwecologie, gemeente Den Haag
-
ir. Martin Dubbeling, senior stedenbouwkundige, SAB Arnhem
-
Wout Hagen BSc Chem. BSc Arch., senior procesmanager, Volker Wessels
-
Paul M.A. Henkemans, adviseur duurzaam bouwen, Gemeente Tilburg
-
drs. Hotze T. Hofstra, projectmanager stedelijke ontwikkeling, APPM Management Consultants, projectleider Erasmusveld
-
Lucia Kleinegris, unitmanager Local Energie Systems, Ecofys
-
ir. Jaap G.M. Kortman, accountmanager duurzame stedelijke ontwikkeling, IVAM UvA BV
-
Jaap de Kroes, directeur MAPSUP
-
Pierre Laconte, president International Society of City and Regional Planners (ISOCARP)
-
prof. dr. ir. Jan Rotmans, directeur Kennisnetwerk Systeeminnovaties en transities (KSI),
-
directeur DRIFT en voorzitter Stichting Urgenda
-
ir. Nico Tillie, Dienst Stedenbouw & Volkshuisvesting, afdeling Ruimtelijke Ordening, Sustainability and Climate Design, gemeente Rotterdam; tevens Phd student Carbon Neutral Cities TU Delft
Programma
Dag 1
Inleiding op de masterclass
Het kader
Stand van zaken duurzaamheid: de theorie
- Wat is duurzaamheid
- 3 P’s
- Trends in duurzaamheid
- Duurzaamheid als nieuwe draaggolf
- Van hindermacht naar USP
- Duurzame gebiedsontwikkeling
- Verbinden van diverse methoden en instrumenten
- Niveaus: regio en stedelijk niveau, wijk en buurt, clusters en netwerken, gebouwen
- Taal ontwikkelen voor duurzaamheid in gebiedsprojecten
Stand van zaken duurzame gebiedsontwikkeling
- Hoe ver zijn we?
- Wat betekent Kopenhagen voor de gemeenten?
- Nieuwe concepten, grensverleggende innovaties, investeren in creatieve processen
- Van energiezuinige woningen naar energieproducerende woonwijken
- Communicatie en gebiedsontwikkeling
- Zes inspirerende praktijkvoorbeelden: GWL-terrein Amsterdam, Schalkwijk Haarlem, EVA-Lanxmeer Culemborg, High Tech Campus Eindhoven, De Hutten in Ulft en Oosterdokseiland Amsterdam
Ontwerp en ontwikkeling
Het instrument DPL
- Werking
- Meetinstrument en basis voor communicatie
- Aspecten en thema’s
- Toepassing/samenhang met andere instrumenten
- Binnenstedelijke herstructurering
- Praktijkvoorbeelden
Workshop duurzame gebiedsontwikkeling
Aan de hand van een praktijkcase gaat u zelf aan de slag Via een interactieve plantafel krijgt u plankaarten en randvoorwaarden aangereikt en gaat u interactief werken met het instrument DPL. Na een analyse
van het gebied formuleert u ambities en duurzame maatregelen. U gaat dit uitvoeren in groepen met overheid, ontwikkelaars en adviseurs. De programmaleiders begeleiden dit proces.
BREEAM - Energie
- Instrument BREEAM
- Duurzame energieconcepten voor gebiedsontwikkeling
- Energielandschap
- Energie-infrastructuur
- Energievisie (voorbeeld RDM)
Praktijkvoorbeeld: Clean Tech Delta
- Rotterdam Climate Initiative
- Opzet Clean Tech Delta
- Vernieuwend concept
Boottocht Rotterdam by night
Dag 2: vrijdag 5 februari 2010
C2C: het concept
- C2C: het principe
- C2C: uitleg twee abstractieniveaus in de filosofie
- C2C in de praktijk: Park 2020 Hoofddorp
- Praktijkvoorbeeld Rotterdam Centraal Station
Duurzame wereldstad Den Haag
- 2050 klimaatneutraal
- Thema’s
- Voorbeeldprojecten: o.a. Duindorp, Zuidwest
- Praktische uitwerking: wat is er nodig?
- Rombo-tactiek: efficiëntere realisatie van duurzaam bouwen
- techniek, organisatie en participatie
- praktijktoepassing in Den Haag
Praktijkvoorbeeld Erasmusveld Den Haag
- Duurzaamste woonwijk van Nederland en internationaal toonaangevend
- Kansen en mogelijkheden voor duurzame en zelfvoorzienende woonmilieus
- Nieuwe visie op infrastructuur voor ecologie, energie, water en afval in bestaand stedelijk gebied
- Open ontwikkelproces met potentiële bewoners, wetenschap, bedrijfsleven en experts
- Naast techniek en stedenbouw ook de sociale kant in beeld: bewoners en gebruikers maken de wijk
- Architectonische kwaliteit bieden: de duurzaamste wijk is ook de leukste wijk
Proces en financiering
Praktijkvoorbeeld proces: A2 Maastricht
- Complex proces met vele actoren
- Duurzaamheid als leidend principe
- Formuleren ambities en maatregelen
- Hoe partijen meekrijgen en erbij houden: samenwerking essentieel
Organisatie van duurzame gebiedsontwikkeling
- Juridische ruimte voor lokaal beleid: MEER mogelijk dan men vaak denkt.
- Een doeltreffende interne organisatie: DE voorwaarde voor inhoudelijke kwaliteit
- Transities in de relatie private partijen en overheid: ZONDER gaat het niet!
- Praktijkvoorbeelden: LEREN van elkaar.
Afsluiting
Inspirerende spreker als afsluiting
Summary
In een gezamenlijke einddiscussie met de laatste sprekers worden de belangrijkste do’s en don'ts geformuleerd om duurzame gebiedsontwikkeling écht duurzaam te laten zijn.
